خاکریزی‌ و تراکم‌ مصالح‌ در سد های خاکی

 1- خاکریزی‌ آزمایشی‌

قبل‌ از استفاده‌ از هرگونه‌ مصالح‌ در خاکریزها پیمانکار باید اقدام‌ به‌ خاکریزی‌ و متراکم‌ کردن‌ آزمایشی‌ مصالح‌ نماید .تا پارامترهایی‌ نظیر نوع‌ غلطک‌ ،تعداد عبور ، سرعت‌ عبور و ضخامت‌ لایه‌های‌ خاکریزی‌ برای‌ دستیابی‌ به‌ بهترین‌ روش‌ اجرا و اطمینان‌ از عدم‌ تغییر دانه بندی مصالح‌ بیش‌ از حد مجاز ( مثلاً شکستن‌ دانه‌ها بیش‌ از حد مجاز ) تعیین‌ گردد. مساحت‌ هر خاکریز آزمایشی‌ باید حداقل‌ 100 متر مربع‌ باشد و نتایج‌ آن‌ به‌ تائید دستگاه‌ نظارت‌ رسانده‌ شود. کلیه‌ هزینه‌های‌ خاکریزی‌ آزمایشی‌ در داخل‌ هزینه‌های‌ خاکریزی‌ منظور شده‌ است‌ . نتایج‌ خاکریزی‌ آزمایشی‌ می‌باید حداقل‌ یکماه‌ قبل‌ از شروع‌ خاکریزی‌ اصلی‌ جهت‌ بررسی‌ به‌ دستگاه‌ نظارت‌ ارائه‌ شود.خاکریزی‌ آزمایشی‌ مصالح‌ هسته‌ و خاکریز درهم ( ناحیه 4) باید محدوده‌ رطوبت‌ تراکم‌ را از منهای‌ دو درصد تا بعلاوه‌ دو درصد نسبت‌ به‌ رطوبت‌ بهینه‌ پوشش‌ دهد تا منحنی‌ تراکم‌ خاک‌ که در صحرا بدست‌ آمده‌ با منحنی‌ تراکم‌ آزمایشگاهی‌ مورد مقایسه‌ قرار گیرد.

 

2- مشخصات‌ عمومی‌ خاکریزی‌

پس‌ از آماده‌ شدن‌ بستر خاکریزی‌ و تأئید نتایج‌ خاکریز آزمایشی‌، پیمانکار می‌تواند با نظر دستگاه‌ نظارت‌ خاکریزی‌ را در محل‌های‌ تعیین‌ شده‌ شروع‌ نماید. مصالح‌ خاکریز باید طوری‌ ریخته‌ و پخش‌ شود که‌ از تشکیل‌ عدسی‌ ، جدایی‌ دانه‌های‌ ریز و درشت‌ و ایجاد ناهمواری‌ و بی‌نظمی‌ جلوگیری‌ شده‌ واز نظر جنس‌ و توزیع‌ دانه‌بندی‌ تفاوت‌ زیادی‌ با لایه‌های‌ کناری‌ و زیرین‌ نداشته‌ باشد. همواره‌ باید حجم‌ کافی‌ از مصالح‌ درمحل‌ خاکریز ریخته‌ شود تا پیوستگی‌ لایه‌ها حفظ‌ گردد. در صورت‌ جدایی‌ دانه‌های‌ ریز و درشت‌ باید توسط‌ گریدر مصالح‌ در محل‌ مخلوط‌ شود. حرکت‌ ماشین‌آلات‌ برروی‌ سطح‌ خاکریزی‌ باید به‌ نحوی‌ باشد که‌ قسمتهای‌ مختلف‌ تا حد ممکن‌ به‌ طور یکسان‌ متراکم‌ شوند.پیمانکار باید خاکریزها را تا زمان‌ تکمیل‌ و تحویل‌ به‌ صورت‌ رضایت‌ بخش‌، مطابق نظر دستگاه نظارت نگهداری‌ کند. کلیه‌ قسمتهای‌ خاکریزی‌ باید به‌ طور همزمان‌ و با حداکثر اختلاف‌ ارتفاع‌ یک‌ متر بین‌ قسمتهای‌ مجاور هم‌ اجرا شود مگر اینکه‌ دستگاه‌ نظارت‌ دستوری‌ غیر از این‌ داده‌ باشد. لایه‌ها بطور کلی‌ باید افقی‌ و موازی‌ با محور سد و با شیب‌ مناسب‌ خاکریزی‌ شود تا آب‌ باران‌ و یا آب‌ پخش‌ شده‌ در سطح‌ خاکریز به‌ طور یکنواخت‌ توزیع‌ و پخش‌ شود. در قسمت‌ انتهایی‌ خاکریز باید با عقب‌ نشینی‌ هر لایه‌ به‌ میزان‌ 3/. متر نسبت‌ به‌ لایه‌ زیرین‌ خاکریز بصورت‌ پله‌ پله‌ انجام‌ شود و در هر چند لایه‌ سطوح‌ پله‌ها توسط‌ گریدر یا بیل‌ مکانیکی‌ برداشت‌ و شیب‌بندی‌ شود. دستگاه‌ نظارت‌ ممکن‌ است‌ پیمانکار را موظف‌ به‌ برداشت‌ مصالح‌ اضافی‌ و یا مصالح‌ خارج‌ از مشخصات‌ نماید. هزینه‌ این‌ کار بعهده‌ پیمانکار می‌باشد. مصالح‌ برداشت‌ شده‌ طبق‌ نظر دستگاه‌ نظارت‌ در محلهای‌ تعیین‌ شده‌ دپو شده‌ یا به‌ مصارف‌ دیگر می‌رسد. پیمانکار موظف‌ است‌ خاکریزی‌ انجام‌ شده‌ را در مقابل‌ عوامل‌ جوی‌ باروشهای‌ مناسب‌ حفاظت‌ نماید. در صورت‌ وقوع‌ لغزش‌ در حین‌ اجرا پیمانکار باید توده‌ لغزیده‌ را برداشته‌ و شیب‌ خاکریز را بازسازی‌ و پایدار نماید و سپس‌ نسبت‌ به‌ ادامه‌ عملیات‌ خاکریزی‌ اقدام‌ کند . مسیر و روش‌ ساخت‌ راههای‌ دسترسی‌ که‌ به‌ نظر پیمانکار برای‌ اجرای‌ خاکریزی‌ لازم‌ می‌باشد باید به‌ تأئید دستگاه‌ نظارت‌ برسد. این‌ راهها و راههای‌ موجود که‌ از شروع‌ قرارداد مورد استفاده‌ پیمانکار قرار خواهد گرفت‌ باید در دوره‌ اجرا به‌ خوبی‌ نگهداری‌ شود و پیمانکار مسئول‌ نگهداری‌ و تعمیرات‌ پیوسته‌ این‌ راهها تا پایان‌ عملیات‌ می‌باشد. دستگاه‌ نظارت‌ می‌تواند از پیمانکار بخواهد که‌ این‌ راهها را درهر جا که‌ مسیر آنها سایر عملیات‌ دائمی‌ را قطع‌ می‌کند تخریب‌ نماید. در انتهای‌ کار آن‌ قسمت‌ از راه‌ که‌ از سطح‌ پروفیل‌های‌ تعیین‌ شده‌ فراتر می‌رود باید برداشته‌ شده‌ و آن‌ قسمت‌ که‌ پایین‌تر از تراز نهایی‌ قرار می‌گیرد باید خاکریزی‌ شود. پیمانکار باید کلیه‌ ماشین‌آلات‌ ، وسایل‌ و پرسنل‌ لازم‌ را برای‌ کار فراهم‌ نموده‌  از آنهاهمراه‌ با برنامه‌ زمانی‌ مراحل‌ مختلف‌ اجرای‌ خاکریزی‌ را قبل‌ از شروع‌ عملیات‌ به‌ دستگاه‌ نظارت‌ ارائه‌ و تائید لازم‌ را کسب‌ نماید. این‌ برنامه‌ در حین‌ کار باتوجه‌ به‌ شرایط‌ موجود و با نظر دستگاه‌ نظارت‌ می‌تواند اصلاح‌ شود.

 

3- مرمت‌ و اصلاح‌ درزهای‌ اتصال‌ لایه‌ها

بمنظور تسریع‌ و تسهیل‌ دراجرای‌ عملیات‌ خاکریزی‌ بدنه‌ سد اغلب‌ ایجاب‌ می‌کندکه‌ خاکریزی‌ به‌ صورت‌ منقطع‌ و بعبارت‌ دیگر به‌ روش‌ اجرای‌ موازی‌ و یا خطی‌ انجام‌ شود. اجرای‌ خاکریزی‌ به‌ این‌ روش‌ سبب‌ ایجاد درز اتصال‌ در جهت‌ عمود بر محور سد خواهد شد. همچنین‌ ممکن‌ است‌ برای‌ ایجاد شرایط‌ انحراف‌ آب‌ نتوان‌ خاکریزی‌ سد را در مقطع‌ کاری‌ انجام‌ داد و ناگزیر از تقسیم‌ مقطع‌ درامتداد محور سد شد که‌ باعث‌ ایجاد درز اتصال‌ در امتداد محور سد می‌گردد. جدا شدن‌ دانه‌های‌ مصالح‌ پوسته‌ درانتهای‌ لایه‌های‌ خاکریزی‌ نیز باعث‌ ایجاد درز اتصال‌ خواهد شد. از همه‌ مهمتر درزهای‌ اتصال‌ بین‌ مصالح‌ پوسته‌ و هسته‌ با تکیه‌گاهها است‌ که‌ باید برای‌ حفظ‌ پایداری‌ به‌ آنها توجه‌ خاص‌ بشود. درمورد درزهای‌ اتصال‌ عرضی‌ در خصوص‌ مصالح‌ هسته‌ نباید شیب‌ تندتر از  ( H:V )  3:1 باشد و در مورد مصالح‌ پوسته‌ شیبها باید ملایم‌تر از شیب‌ پایداری‌ مصالح‌ مربوط‌ باشد.

 

4- رواداری‌ ( تولرانس‌ ) ابعاد خاکریز

کلیه‌ تغییرات‌ در ابعاد خاکریزهای‌ دائمی‌ باید به‌ تأئید دستگاه‌ نظارت‌ برسد. رواداری‌ ابعاد بخشهای‌ مختلف‌ بدنه‌ سد بشرح‌ زیر می‌باشد :

بطرف‌ داخل‌ خاکریز              بطرف‌ خارج‌ خاکریز

شیب‌ شیروانیها                    2/. متر                          4/. متر

شیب‌ طرفین‌ هسته‌                صفر                             1/. متر

ابعاد فوق‌ پس‌ از برداشت‌ مصالح‌ نامتراکم‌ و تسطیح‌ شیروانی‌ها محاسبه‌ می‌شود. (هنگام‌ برداشتن‌ این‌ نوع‌ مصالح‌ بایستی‌ کاملاً مواظب‌ بود که‌ فیلتر سد آلوده‌ نگردد) ضخامت‌ هسته‌ ، فیلترها ، زهکشهای‌ قائم‌ و افقی‌ و ریپ راپ نباید درهیچ‌ جهت‌ کمتر از مقدار نشان‌ داده‌ شده‌ در نقشه‌ها باشد. شیب‌ شیروانی‌ها نباید بیش‌ از 3+ درصد با شیبهای‌ نشان‌ داده‌ شده‌ در نقشه‌ها اختلاف‌ داشته‌ باشد، تغییرات‌ مجاز سطح‌ خارجی‌ خاکریز به‌ موازات‌ محور سد حداکثر 2/. متر در هر 5 متر طول‌ است‌ . عرض‌ تاج‌ نباید از مقدار نشان‌ داده‌ شده‌ در نقشه‌ها کمترباشد.

 

5- روش‌ خاکریزی‌ و تراکم‌ مصالح‌ هسته‌

برای‌ ایجاد اتصال‌ محکم‌ بین‌ سطح‌ متراکم‌ شده‌ خاکریزی‌ هسته‌ رسی‌ و لایه‌ بعدی‌ باید سطح‌ آن‌ تا عمق‌ 4 الی‌ 6 سانتیمتر با روشهای‌ مناسب‌ و مورد تأئید دستگاه‌ نظارت‌ خراشیده‌ ، نرم‌ و مرطوب‌ شود. در صورتی‌ که‌ سطح‌ خاکریزی‌ بیش‌ از حد خشک‌ یا خیس‌ باشد باید درصد رطوبت‌ آن‌ قبل‌ از اجرای‌ لایه‌ بعدی‌ اصلاح‌ شود. اگر سطح‌  لایه‌ای‌ در اثر بارندگی‌ خیس‌ شده‌ باشد یا به‌ نظر دستگاه‌ نظارت‌ بیش‌ از حد مرطوب‌ باشد، باید رطوبت‌ لایه‌ مزبور تا میزان‌ لازم‌ کاسته‌ و لایه‌ طبق‌ مشخصات‌ بهم‌ زده‌ شده‌ و دوباره‌ متراکم‌ گردد. مصالح‌ باید بر روی‌ لایه‌ قدیمی‌ ریخته‌ شده‌ و به‌ صورت‌ لایه‌های‌ افقی‌ به‌ موازات‌ محور سد پخش‌ و تسطیح‌  شود. لایه‌ پخش‌ شده‌ باید هموار گردیده‌ و متعاقب‌ آن‌ دیسک‌ زده‌ شود. دیسک‌ زدن‌ شامل‌ کل‌ لایه‌ و همچنین‌ 4 تا 6 سانتیمتر از لایه‌ قبلی‌ خواهد بود. قبل‌ از اقدام‌ به‌ متراکم‌ نمودن‌ خاکریز باید مسیر ترافیک‌ تراز و تسطیح‌ شود. برای‌ تراکم‌ مصالح‌ می‌توان‌ از غلطکهای‌ پاچه‌بزی‌ یا پاچه‌فیلی‌ با وزن‌ درام‌ ( استوانه‌ ) 3 تا 5  تن‌ در متر طول‌ درام‌ استفاده‌ نمود. تعداد عبور غلطک‌ و ضخامت‌ لایه‌های‌ خاکریزی‌ با خاکریزی‌ آزمایشی‌ بدست‌ خواهد آمد. در هر صورت‌ ضخامت‌ لایه‌های‌ خاکریزی‌ نباید از 20 سانتیمتر ( بعد از تراکم‌ ) بیشتر باشد. جهت‌ تراکم‌ هسته‌ رسی‌ درمجاورت‌ پی‌ می‌توان‌ از وسایل‌ تراکم‌ دستی‌ یا غلطک‌ چرخ‌ لاستیکی‌ استفاده‌ نمود. ضخامت‌ لایه‌ها بعد از تراکم‌ در این‌ قسمت‌ نباید بیش‌ از 15 سانتیمتر در روش‌ ماشینی‌ و 10 سانتیمتر در روش‌ دستی‌ باشد. رطوبت‌ تراکم‌ از آزمایش‌ تراکم‌ به‌ روش‌ استاندارد پراکتور ( ASTM D698 )  بدست‌ می‌آید. مصالح‌ هسته تحتانی ( ناحیه 1A) باید تا حداقل‌ 98 درصد تراکم‌ حداکثر با رطوبت‌ منهای 1 درصد زیر رطوبت بهینه‌ تا 2 درصد بیش‌ از آن‌ متراکم‌ شود مصالح هسته فوقانی ( ناحیه 1B) باید تا حداقل 98 درصد تراکم حداکثر با رطوبت 5/1 درصد زیر رطوبت بهینه تا 5/1 درصد بیش از آن متراکم شود  و در هر صورت‌ درجه‌ اشباع‌ مصالح‌ هسته متراکم‌ شده‌ نباید بیش‌ از 95 درصد باشد. رطوبت‌ تراکم‌ در محل‌ اتصال‌ هسته‌ رسی‌ به‌ پی‌ باید در محدوده‌ 2 تا 4 درصد بیش‌ از رطوبت‌ بهینه‌ و بطور متوسط 3 درصد بالای‌رطوبت بهینه  قرار داشته‌ باشد. در هر صورت‌ اختلاف‌ رطوبت‌ لایه‌ تماسی‌ با خاک‌ رس‌ مجاور آن‌ نباید بیش‌ از 2 درصد باشد.اصلاح‌ درصد رطوبت‌ مصالح‌ در محل‌ خاکریز تا 2 درصد مجاز است‌ و اصلاح‌ رطوبت‌ بیش‌ از 2 درصد باید در محل‌ قرضه‌ انجام‌ شود. وسیله‌ آبپاشی‌ باید به‌ تائید دستگاه‌ نظارت‌ برسد. آبپاشی‌ متمرکز و با وسایل‌ دستی‌ مجاز نمی‌باشد.

تراکم‌ مصالح‌ باید طبق‌ روش‌ ASTM D698 در آزمایشگاه‌ و طبق‌ روش ‌ASTM D1556   در صحرا ( یا طبق‌ هر استاندارد تأئید شده‌ دیگر که‌ مورد قبول‌ دستگاه‌ نظارت‌ باشد ) کنترل‌ شود. در هر صورت‌ قطر چاله‌ جهت‌ تعیین‌ دانسیته‌ نباید کمتر از 4 برابر حداکثر اندازه‌ دانه‌های‌ خاک‌ باشد. پیمانکار باید توجه‌ داشته‌ باشد که‌ خاکهای‌ رسی‌ موجود در منبع‌ قرضه‌ ریزدانه‌ دارای‌ مقادیر متفاوتی‌ از دانستیه‌ خشک‌ حداکثر و رطوبت‌ بهینه‌ می‌باشند و لذا نباید یک‌ رطوبت‌ بهینه‌ و دانسیته‌ خشک‌ حداکثر را برای‌ کلیه‌ مصالح‌ ملاک‌ قرار دهد. از این رو می‌باید. محدوده‌ منبع‌ قرضه‌ را جهت‌ بهره‌برداری‌ به‌ محدوده‌های‌ کوچکتر و یکنواخت‌ تر از نظر رطوبت‌ بهینه‌ تقسیم‌بندی‌ نموده‌ ( با تأئید دستگاه‌ نظارت‌ ) و با انجام‌ شناسایی‌های‌ لازم‌ ( و با توجه‌ به‌ نتایج‌ مطالعات‌ انجام‌ شده‌ در مرحله‌ طراحی‌ ) میزان‌ مرطوب‌ سازی‌ هر بخش‌ از منبع‌ قرضه‌ را تعیین‌ نماید. همچنین تأثیر دانه های حذف شده در آزمایش تراکم برنتایج تراکم صحرایی باید مد نظر قرار گرفته و نتایج آزمایشگاهی پس از اصلاح لازم برای کنترل تراکم در صحرا مورد استفاده قرار گیرد.پس‌ از غلطک‌ زدن‌ ، سطح‌ لایه‌ باید به‌ اندازه‌ کافی‌ مرطوب‌ نگه‌ داشته‌ شود تا از خشک‌ شدن‌ و ترک‌ خوردن‌ سطح‌ لایه‌ جلوگیری‌ گردد. تراکم‌ باید طوری‌ انجام‌ گیرد که‌ سطح‌ خاکریز ترک‌ نخورد. لایه‌های‌ خاکریزی‌ باید چنان‌ بهم‌ اتصال‌ یابند که‌ هیچگونه‌ امکان‌ نشت‌ آب‌ از میان‌ آنها وجود نداشته‌ باشد. جهت‌ کنترل‌ این‌ موضوع‌ ممکن‌ است‌ به‌ تشخیص‌ دستگاه‌ نظارت‌ با حفر چاهک‌ دستی‌ اتصال‌ لایه‌های‌ خاکریزی‌ بهم‌ بررسی‌ شود. حین‌ خاکریزی‌ آزمایشی‌ نیز این‌ موضوع‌ کنترل‌ گردیده‌ تا در صورت‌ لزوم‌ روش‌ خاکریزی‌ جهت‌ دستیابی‌ به‌ اتصال‌ مناسب‌ بین‌ لایه‌های‌ خاکریزی‌ اصلاح‌ شود.در صورت‌ استفاده‌ از غلطک‌ چرخ‌ لاستیکی‌ این‌ غلطک‌ باید حداقل‌ دارای‌ 4 چرخ‌ مجاور هم‌ بوده‌ و به‌ نحوی‌ طراحی‌ شده‌ باشد که‌ حین‌ حرکت‌ روی‌ زمین‌ ناهموار و سخت‌ بار مساوی‌ روی‌ چهار چرخ‌ تقسیم‌ شود. بار روی‌ هر چرخ‌ نباید کمتراز 5/12 تن‌ باشد. فشار تایرها باید بین‌ 5/5 تا 7 کیلوگرم‌ بر سانتیمتر مربع‌ باشد. تعداد دفعات‌ عبور غلطک‌ روی‌ هر مسیر باید حداقل‌ 4 بار و سرعت‌ حرکت‌ بین‌ 5 تا 8/8 کیلومتر در ساعت‌ باشد. ماشین‌آلات‌ متراکم‌ کننده‌ باید درنوارهای‌ موازی‌ هم‌ حرکت‌ کرده‌ و همواره‌ پوششی‌ حدود 40 سانتیمتر بین‌ نوارهای‌ همجوار وجود داشته‌ باشد.

 

6- محدودیت‌ خاکریزی‌ درهوای‌ سرد و بارانی‌

در زمان‌ بارندگی‌ لازم‌ است‌ خاکریزی‌ هسته‌ رسی‌ و پوسته درهم متوقف‌ شود. در صورتی‌ که‌ احتمال‌ وقوع‌ درجه‌ حرارت‌ کمتر از صفر درجه‌ سانتیگراد و یخبندان‌ باشد باید کار خاکریزی‌ متوقف‌ شود.مصالح‌ یخ‌ زده‌ باید جمع‌آوری‌ و با مصالح‌ مناسب‌ جایگزین‌ و متراکم‌ گردد. جهت‌ جلوگیری‌ از یخ‌ زدن‌ مصالح‌ در زمان‌ توقف‌ طولانی‌ خاکریزی‌ درهوای‌ سرد می‌توان‌ لایه‌ای‌ درشت‌دانه‌ و متراکم‌ نشده‌ به‌ ضخامت‌ حداقل‌ 5/1 متر برروی‌ سطح‌ خاکریزی‌ هسته‌ رسی‌ قرار داد. پس‌ از اتمام‌ دوره‌ یخبندان‌ و امکان‌ خاکریزی‌ مجدد هسته‌ رسی‌ باید لایه‌ درشت‌دانه‌ فوق‌ بعلاوه‌ 5 سانتیمتر از لایه‌ رسی‌ زیر آن‌ برداشت‌ شود.

 

7- روش خاکریزی و تراکم مصالح فرازبند و پوسته درهم (GC )  ( ناحیه 4)

از این مصالح برای خاکریزی بخشی از پوسته های پایین دست و بالادست و خاکریزی فرازبند و نشیب بند استفاده خواهد شد. مصالح مورد نیاز از حفاریهای اجباری پی آبرفتی در محل سد و سازه های جنبی و بویژه در محدوده سرریز و همچنین از منابع قرضه F1B, RF و F2 تأمین خواهد شد. محل منبع قرضه مخلوط RF در فاصله بسیار کمی از بالادست و در ادامه حفاریهای سرریز سد قرار دارد. منبع قرضه F1B مجاور منبع قرضه F1A و منبع قرضه F2 در کنار راه سه راه لاسم به سله بن و 9 کیلومتری محل سد قرار دارند. ( نقشه شماره BR-01). عمق برداشت مصالح مخلوط در منبع قرضه RF نامحدود و در منبع قرضه F1B بین 5/1 تا 5/2 و در منبع قرضه F2 بین 5/1 تا 4/3 متر می باشد. پوش منحنی های دانه بندی ناحیه 4 در نقشه شماره DB-08 ملاحظه می گردد. براساس این شکل محدوده مجاز دانه بندی مصالح به شرح زیر خواهد بود:

 

محدوده مجاز دانه بندی خاکریز درهم

اندازه دانه ها (میلیمتر)

درصد وزنی ذرات کوچکتر از اندازه مورد نظر

76

100

50

100-80

25

100-50

19

100-40

76/4

78-25

2

70-20

425/0

60-13

074/0

50-10

005/0

29-7

002/0

22-5

 

حد روانی (LL) مصالح باید بین 23 تا 46 و نشانه خمیری (PI)  آن همواره بین 10 تا 25 باشد.

 

ضخامت لایه های خاکریزی نباید از 30 سانتیمتر تجاوز کند. ضخامت نهایی، پس از انجام خاکریزی آزمایشی تعیین خواهد شد. برای دستیابی به چسبندگی و پیوستگی بین لایه های خاکریز در صورت لزوم و با نظر و دستور دستگاه نظارت سطح قشر خاکریز زیرین تا عمق 5 سانتی متر باید خراشیده و مرطوب شود. مشخصات غلطک های مورد استفاده در تراکم مانند ناحیه انتقالی می باشد و تعداد عبور غلطک با خاکریز آزمایشی تعیین خواهد شد. رطوبت تراکم مصالح در صحرا باید بین منهای 2 درصد زیر رطوبت بهینه تا یک درصد بالاتر از آن قرار داشته باشد. دانسیته خشک حداکثر مصالح باید از 98 درصد دانسیته حداکثر کمتر نباشد. رطوبت بهینه و دانسیته خشک حداکثر مصالح طبق روش D698 ASTM برای مصالح زیر 19 میلیمتر در آزمایشگاه تعیین می گردد. رطوبت بهینه و دانسیته خشک حداکثر که به این روش بدست می آید مطابق روشASTM D4718 با توجه به درصد دانه های درشت تر از 19 میلیمتر در مصالح تصحیح گردیده و سپس جهت محاسبه تراکم نسبی(درصد تراکم) و مقایسه رطوبت تراکم خاک با حدود یاد شده بکار خواهد رفت. دانسیته خاک در محل مطابق روش های ذکر شده برای ناحیه انتقالی تعیین خواهد شد.

 

8- روش خاکریزی و تراکم مصالح پوسته سنگریزه ای (ناحیه 5)

مصالح سنگریز ناحیه 5 در لایه های به ضخامت حدود 8/0 متر ریخته می شود و بلافاصله توسط بولدوزر مصالح ریخته شده پخش گردیده تا ادامه لایه از روی لایه پخش شده اجرا شود.

میزان آب پاشی مورد نیاز بین 200 تا 300 لیتر در مترمکعب بوده که حین خاکریزی آزمایشی مقدار نهایی آن  تعیین می گردد. ضخامت نهایی خاکریزی مصالح با انجام خاکریزی آزمایشی بدست می آید. پس از پخش مصالح در صورت تمرکز مصالح ریزدانه و پودر سنگ روی لایه به سمت کف لایه شسته و رانده شود. عملیات خاکریزی باید بنحوی انجام شود که حداقل تغییر دانه بندی و جدایی دانه های مصالح سنگریز حاصل شود و تا حد ممکن خاکریز همگنی از مصالح سنگریزه ای بدست آید.

جهت تراکم مصالح از غلطک های چرخ فولادی (صاف) ویبره به وزن درام حدود 5/4 تن در متر طول درام توصیه می شود. تراکم مصالح باید به نحوی انجام شود که دانسیته خشک بیش از 2  تن بر مترمکعب برای ناحیه 5 حاصل شود. با این شرط که دانه بندی مصالح پس از تراکم در داخل محدوده مجاز که در بخشهای قبلی تعریف شده است قرارگیرد. تراکم مصالح در محل مطابق روش (ASTM  D5030) تعیین می گردد. عمق چال آزمایشی باید به اندازه ضخامت لایه و قطر چال حداقل 4 برابر حداکثر اندازه قطعات سنگ چال  و یا استاندارد فوق الذکر باشد.

فرکانس ویبره باید به نحوی تنظیم شود که بهترین نتیجه حاصل گردد تراکم دستی حتی الامکان با استفاده از غلطک ویبره مخصوص انجام می شود. این غلطک های کوچک دستی در قسمتهای باریک و در مجاورت سطوح ترانشه یا سازه های بتنی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

 

9- روش‌ خاکریزی‌ و تراکم‌ مصالح‌ ناحیه انتقالی (ترانزیشن)

برای‌ دستیابی‌ به‌ چسبندگی‌ و پیوستگی‌ لازم‌ بین‌ قشرهای‌ خاکریزی‌ باید حدود 5 سانتیمتر از سطح‌ لایه‌ خاکریزی‌ پیش‌ از ریختن‌ لایه‌ جدید مرطوب‌ و خراشیده‌ شود . به‌ طور کلی‌ ضخامت‌ لایه‌های‌ خاکریزی‌ نباید از 50 سانتیمتر بیشتر باشد. مصالح‌ باید با ماشین‌ آبپاش‌ و پیش‌ از تراکم‌ آبپاشی‌ شود. میزان‌ آب‌ پخش‌ شده‌ روی‌ مصالح‌ باید حداقل‌ 100 لیتر درهر متر مکعب‌ مصالح‌ متراکم‌ شده‌ باشد. غلطکهای‌ چرخ‌ فولادی‌ صاف‌  ویبره‌ با وزن‌ استوانه‌ 5/4 - 5/2  تن‌ در هر متر طول‌ درام‌ برای‌ تراکم‌ مصالح‌ مناسب‌ میباشد. تعداد عبور غلطک‌ و ضخامت‌ لایه‌های‌ خاکریزی‌ با انجام‌ خاکریز آزمایشی‌ بدست‌ خواهد آمد.اگر رطوبت‌ مصالح‌ بیش‌ از حد مجاز باشد ، باید در حد فاصل‌ تسطیح‌ و تراکم‌ برای‌ مدت‌ زمان‌ کوتاهی‌ کار متوقف‌ شود تا مصالح‌ رطوبت‌ اضافی‌ خود را از دست‌ بدهد. میزان‌ رطوبت‌ و تراکم‌ باید بحدی‌ باشد تا دانسیته‌ نسبی‌ مصالح‌ اندازه‌گیری‌ شده‌ درکلیه‌ نقاط‌ هر لایه‌ وهمچنین‌ در عمق‌ لایه‌ حداقل‌  80  و حداکثر  85  درصد باشد. دانسیته‌ نسبی‌ از رابطه‌ زیر محاسبه‌ می‌گردد:

در رابطه‌ بالا CDD دانسیته‌ خشک‌ در محل‌ می‌باشد که‌ به‌ روش‌ ASTM D5030  (روش‌ چاله‌ آزمایشی) تعیین‌ می‌گردد. قطر چاله برای تعیین دانسیته باید حداقل 4 برابر حداکثر ابعاد دانه ها باشد و یا مطابق استاندارد مذکور در فوق  تعیین گردد. درهر صورت‌ قطر چاله‌ برای‌ اندازه‌گیری‌ دانسیته‌ باید از 30 سانتیمتر کمتر نبوده‌ و عمق‌ چاله‌ به‌ اندازه‌ ضخامت‌ لایه‌ باشد.

MAXDD  و  MINDD  به‌ ترتیب‌ دانسیته‌ خشک‌ حداکثر و حداقل‌ بوده‌ که‌ به‌ ترتیب‌ به‌ روشهای‌  ASTM  D4253   و  ASTM  D4254   بدست‌ می‌آیند.

در مواردی‌ که‌ نتوان‌ از دستگاههای‌ تراکم‌ سنگین‌ استفاده‌ نمود باید از وسایل‌ تراکم‌ دستی‌ استفاده‌ شود. دراین‌ حالت‌ ضخامت‌ لایه‌ها پس‌ از تراکم‌ نباید از 25 سانتیمتر یا از نصف‌ ضخامت‌ لایه‌ها در تراکم‌ ماشینی‌ ( هر کدام‌ که‌ کمتر است‌ ) بیشتر باشد و حداکثر اندازه‌ مصالح‌ نیز باید متناسب‌ با آن‌ کاهش‌ یابد. دانسیته‌ نسبی‌ مورد نیاز در قسمتهایی‌ که‌ با وسایل‌ دستی‌ متراکم‌ می‌شوند مانند قسمتهای‌ متراکم‌ شده‌ با ماشین‌ می‌باشد. در صورتی‌ که‌ درجه‌ حرارت‌ محیط‌ در طول‌ روز زیر صفر باقی‌ بماند احتمال‌ یخ‌ زدن‌ خاکریز وجود دارد. در این‌ شرایط‌ عملیات‌ تراکم‌ خاک‌ متوقف‌ گردیده‌ و به‌ زمان‌ مناسب‌ موکول‌ می‌گردد. مصالح‌ یخ‌ زده‌ باید از نظر توزیع‌ رطوبت‌ کنترل‌ شده‌ و اصلاحات‌ لازم‌ بر روی‌ رطوبت‌ مصالح‌ قبل‌ از تراکم‌ بعمل‌ آید. ماشین‌آلات‌ متراکم‌کننده‌ باید در نوارهای‌ موازی‌ هم‌ حرکت‌ کرده‌ و همواره‌ پوششی‌ حدود 40 سانتیمتر بین‌ نوارهای‌ همجوار وجود داشته‌ باشد. حین‌ تراکم‌ خاک‌ سرعت‌ حرکت‌ غلطک‌ نباید بیش‌ از 4/2 کیلومتر در ساعت‌ باشد. تواتر ویبره‌ باید به‌ نحوی‌ تنظیم‌ شود که‌ بهترین‌ نتیجه‌ حاصل‌ گردد. تراکم‌ دستی‌ حتی‌ الامکان‌ با استفاده‌ از غلطک‌  ویبره‌ مخصوص‌ انجام‌ می‌شود. این‌ غلطکهای‌ کوچک‌ دستی‌ در قسمتهای‌ باریک‌ و در مجاورت‌ سطوح‌ ترانشه‌ یا سازه‌های‌ بتنی‌ مورد استفاده‌ قرار خواهند گرفت‌ .

 

10- روش‌ خاکریزی‌ و تراکم‌ مصالح‌ فیلتر و زهکش‌

ابعاد خاکریزی‌ قشرهای‌ فیلتر و زهکش‌ بهیچ‌ وجه‌ نباید از ضخامت‌ نشان‌ داده‌ شده‌ در نقشه‌ها کمتر باشد. خاکریزی‌ فیلتر باید به‌ نحوی‌ انجام‌ شود که‌ این‌ مصالح‌ به‌ مصالح‌ هسته‌ رسی‌ آلوده‌ نگردد و در صورت‌ آلودگی‌ باید بخش‌ رویی‌ آن‌ که‌ آلوده‌ به‌ مصالح‌ رسی‌ است‌ برداشت‌ و بامصالح‌ فیلتر غیر آلوده‌ جایگزین‌ گردد. سطح‌ خاکریزی‌ قشرهای‌ فیلتر و زهکش‌ باید همواره‌ از قشرهای‌ مجاور آن‌ و بویژه‌ خاکریزی‌ هسته‌ کمی‌ بالاتر باشد تا مصالح‌ توسط‌ مصالح‌ مجاور آلوده‌ نگردد. برای‌ خاکریزی‌ لایه‌های‌ فیلتر و زهکش‌ باید مسیر حرکت‌ وتعداد وسایط‌ نقلیه‌ای‌ که‌ از روی‌ لایه‌ عبور می‌کنند به‌ تأئید دستگاه‌ نظارت‌ رسیده‌ باشد. روشهای‌ تهیه‌ ، حمل‌ ، تخلیه‌ و پخش‌ مصالح‌ باید به‌ نحوی‌ باشد که‌ از جدا شدن‌ دانه‌های‌ ریز و درشت‌ مصالح‌ فیلتر جلوگیری‌ شود. بدین‌ منظور پیمانکار باید از وسایلی‌ برای‌ پخش‌ مصالح‌ استفاده‌ کند که‌ قادر باشد در سراسر عرض‌ فیلتر مصالح‌ را به‌ صورت‌ لایه‌ای‌ مداوم‌ ، افقی‌ و همگن‌ ( باضخامت‌ تعیین‌ شده‌ ) پخش‌ نماید. ضخامت‌ لایه‌ها در تراکم‌ با وسایل‌ دستی‌ نباید بیش‌ از 20 سانتیمتر و در تراکم‌ باوسایل‌ ماشینی‌ نباید بیش‌ از 30 سانتیمتر باشد. ضخامت‌ مناسب‌ با خاکریزی‌ آزمایشی‌ بدست‌ می‌ آید. تراکم‌ نباید موجب‌ خرد شدن‌ دانه‌ها و بر هم‌ خوردن‌ دانه‌بندی‌ فیلتر شود بدین‌لحاظ‌ تراکم‌ مصالح‌ با وسایل‌ سنگین‌ و با ویبره‌ سنگین‌ مجاز نمی‌باشد. تراکم‌ مصالح‌ فیلتر باید درحدی‌ باشد که‌ دانسیته‌نسبی‌ (طبق‌ تعریف‌ ردیف‌ 406-9) برای‌ مصالح‌ فیلتر مایل بین‌ 70  تا 75 درصد و برای‌ مصالح‌ زهکش‌ مایل بین‌ 75 تا 80 درصد و برای فیلتر و زهکش افقی بین 80-85 درصد باشد . دانسیته‌ مصالح‌ متراکم‌ شده‌ با تعیین‌ دانسیته‌ در محل‌ به‌ یکی‌ از روشهای‌ ASTM D4564 ,ASTM D1556 , ASTM D2937,ASTM D2167  تعیین‌ می‌گردد.

 

11- روش‌ اجرای‌ ریپ‌ راپ‌ ( پوشش محافظ شیروانی بالادست)

مصالح‌ ریپ‌ راپ‌ باید حتی‌ الامکان‌ نزدیک‌ به‌ محل‌ نهایی‌ مورد نظر تخلیه‌ شود. جابجا نمودن‌ سنگها در طول‌ زیاد توسط‌ بولدوزر مجاز نخواهد بود. از تمرکز سنگهای‌ بزرگ‌ در یک‌ محل‌ و سنگهای‌ کوچک‌ در محلی‌ دیگر باید اجتناب‌ شود. فضای‌ خالی‌ بین‌ بلوکها باید در موارد لازم‌ با نظر دستگاه‌ نظارت‌ به‌ صورت‌ دستی‌ و با بلوکهای‌ کوچکتر پوشانده‌ شود تا لایه‌ای‌ یکپارچه‌ بوجود آید.

ضخامت‌ سنگ‌ چین‌ باید مطابق‌ با نقشه‌ها بوده‌ و بهیچ‌ عنوان‌ کمتر از آن‌ نباشد. ریپ‌ راپ‌ روی‌ شیروانی‌ با حداکثر اختلاف‌ 5/1  متر از روی‌ خاکریز پوسته‌ بر روی‌ سطح‌ آماده شده‌ پوسته تخلیه‌ می‌شود به‌ نحوی‌ که‌ ‌ بستر آماده شده تخریب‌ نگردد. سپس‌ با وسایل‌ لازم‌ از قبیل‌ جرثقیل‌ ، بیل‌ مکانیکی‌ و کارگر ، بلوکهای‌ باقی‌ مانده‌ در روی‌ لایه‌ جابجا شده‌ و در موقعیت‌ پایدار تثبیت‌ می‌گردند ضمن‌ آن‌ که‌ داخل‌ بلوکهای‌ بزرگتر که‌ خالی‌ مانده‌ است‌ توسط‌ بلوک

/ 0 نظر / 124 بازدید